In de Leeuwarder Courant van vandaag is een interview geplaatst mat advocaat Jan Boksem over de problemen binnen de tbs. Tbs-klinieken zitten vol, wachttijden zijn de lang. Boksem ziet als bestuurslid van de Vereniging van tbs-advocaten meer heil in het vlottrekken van vastgelopen behandelingen en in constructieve samenwerking tussen het behandelteam, de tbs-gestelde en zijn raadsman.
Inmiddels duurt het twee jaar voordat een tot tbs veroordeelde met zijn behandeling kan beginnen. Hoe komt dat?
Volgens Jan Boksem is een belangrijke reden dat rechters steeds hogere straffen opleggen. “Veroordeelde de rechtbank een verdachte vroeger tot twee jaar en tbs, nu is dat al gauw twintig jaar en tbs. Een dubbel slot op de deur. Je zegt aan de ene kant ‘iemand is ziek en moet behandeld worden’, maar dan stop je hem eerst wel jarenlang in een cel. Iemand die een been breekt, behandel je ook niet pas na dertig jaar.’
Daarnaast stelt Boksem dat behandelaars voorzichtiger zijn geworden met het adviseren tot beëindigen van tbs. Dit als gevolg van incidenten met ex-tbs’ers. Daardoor stokt de uitstroom.
Ook zijn er als gevolg van jarenlange bezuinigingen tbs-klinieken gesloten. Dat was in een tijd dat er minder tbs werd opgelegd. Inmiddels is het aantal tbs-opleggingen fors gestegen waardoor er krapte is in de opnamecapaciteit.
Eind 2025 stonden er 274 mensen op de wachtlijst voor een plek in een kliniek. Zij hebben hun gevangenisstraf uitgezeten en krijgen de wachttijd nooit meer terug. Wel wordt door het Rijk een vergoeding toegekend aan deze zogeheten ‘passanten’. Van € 250 per maand vanaf de vijfde wachtmaand tot € 375 per maand na zeven wachtmaanden. Het Rijk moet van € 13.000 in 2020 inmiddels € 356.000 per jaar aan schadevergoeding uitkeren. Een verhoging in vijf jaar tijd met een factor 27.
Volgens Boksem is geld niet de enige oplossing om het tbs-systeem vlot te trekken. Er moet ook gediplomeerd personeel zijn. De ervaring van Boksem is dat veel van zijn cliënten geconfronteerd worden met steeds jongere behandelaars. Bovendien is er veel verloop. Tegelijkertijd krijgen behandelaars te maken met vaak zware problematiek. “De samenleving wordt steeds ingewikkelder.”
De Vereniging van tbs-advocaten ziet een oplossing in constructieve samenwerking tussen alle betrokkenen. Dat kan door zorgconferenties en gesprekken tussen de behandelaar, de advocaat en de patiënt. Een lagere straf in combinatie met tbs kan daarnaast de kans op succes vergroten. De gemiddelde behandelduur van een tbs-behandeling is zo’n tien jaar. “En laat een veroordeelde na een gedeelte van de straf (…) al naar de pré-tbs-afdeling in Vught gaan om te worden voorbereid op de tbs-maatregel. Een behandeling die meteen of na korte tijd kan beginnen, biedt de grootste kans op positief resultaat en dus op vermindering van de kans op recidive.”
@LC
