“Minister Hirsch Ballin van Justitie onderzoekt of een verdachte in voorlopige hechtenis kan blijven als zijn strafzaak via snel- of supersnelrecht wordt afgedaan. Na de laatste jaarwisseling werden verdachten van geweldsmisdrijven en vernielingen voor het eerst via deze lik-op-stuk procedures afgestraft. Omdat het hierbij vaak om lichtere vergrijpen draait, kunnen de verdachten nu moeilijk in voorlopige hechtenis gehouden worden. Daardoor zou het ook lastig zijn om zaken snel af te handelen. Geweldplegers moeten eerst vrijgelaten worden om vervolgens een oproeping te krijgen.
De PVV en de VVD bepleitten vorige week in de Kamer dat de afdoening van een zaak krachtens snel- of supersnelrecht een wettelijke grond wordt voor voorlopige hechtenis. De minister wees in juni een dergelijke wetswijziging nog af, maar bleek tijdens het overleg toch bereid een onderzoek hiernaar te laten verrichten.” (persbureau Cerberus)
Hoewel de minister slechts een onderzoek instelt en er (nog) geen sprake is van een wetswijziging, is sprake van een gevaarlijke ontwikkeling. Wat mij betreft zelfs een hellend vlak. Immers, conform dit voorstel is het enkele etiket ´snelrecht` voldoende om een verdachte langer vast te houden. En wie plakt dat etiket? De officier van justitie! Deze openbare aanklager is echter ook degene die wil dat de verdachte langer blijft vastzitten. Kortom, door de zaak zelf onder snelrecht te scharen, bereikt het openbaar ministerie daarmee ook dat een verdachte gedetineerd blijft. De officier van justitie bepaalt op deze wijze of het voorarrest wordt verlengd.
De officier van justitie is echter geen onafhankelijk en onpartijdige rechter. Het is gevaarlijk om de beslissing omtrent de vrijheidsbeneming de facto over te laten aan een vertegenwoordiger van het OM. Het Om heeft nu eenmaal een andere insteek, een andere taak ook dan de rechter . Niet zelden immers worden verdachten in vrijheid gesteld ondanks een vordering tot gevangenhouding door het OM, of worden verdachten vrijgesproken die volgens het OM wel schuldig zijn. Met andere woorden, een onafhankelijke rechter toetst anders en objectief. Het mag niet zo zijn dat het OM het voor het zeggen krijgt.
Het onderzoek naar de mogelijkheid van verruiming van voorlopige hechtenis past in een ontwikkeling waarbij het OM meer bevoegdheden krijgt. Meest opzienbarend in dit kader is de Wet OM-afdoening. Deze wet is begin 2008 (gefaseerd) in werking getreden. Deze wet maakt het mogelijk voor het Openbaar Ministerie misdrijven waarop een maximale strafbedreiging van zes jaar staat en alle overtredingen, zelf te bestraffen door middel van het uitvaardigen van een strafbeschikking. Op deze wijze is het OM een organisatie die verantwoordelijk is voor het opsporen, vervolgen, bestraffen van strafbare feiten alsmede voor de tenuitvoerlegging van door hemzelf opgelegde straffen.
Laat de beslissing over vrijheidsbeneming dus maar over aan de rechter.
Mr. Tjalling van der Goot
