Op 21 mei 2008 hebben diverse media bericht over het voornemen van het kabinet om zogeheten ´loktieners` in te zetten. Het kabinet wil het mogelijk maken dat tieners in supermarkten worden ingezet om winkeliers te betrappen die drank verkopen aan jongeren.
Naar onze mening kent een dergelijke inzet geen wettelijke basis.
Voorop staat dat primair de politie belast is met opsporing van strafbare feiten en controle op de naleving van de wet. Wij keuren alleen al om die reden af dat de politie burgers voor deze doelen inzet.Dit klemt te meer nu volgens het kabinetsplan juist jong minderjarigen zouden moeten worden ingezet. Minderjarigen dienen niet voor het karretje van de politie te worden gespannen.
In het recente verleden heeft de politie wel gebruik gemaakt van een ´lokfiets`. Deze fiets werd geplaatst op een plek waar veel fietsen werden gestolen. Na diefstal van de lokfiets kon de verdachte worden aangehouden. In de rechtspraak kan de inzet van een lokfiets worden aanvaard, zolang de verdachte niet is gebracht tot andere handelingen dan die waarop zijn opzet reeds was gericht. De verdachte mag dus niet worden uitgelokt. Het is sterk de vraag of een slijter bij de verkoop van drank aan een jongere beneden de zestien jaren tot andere handelingen wordt bewogen dan welke hij van plan was.
Veel belangrijker nog is het grote verschil tussen de inzet van de lokfiets en de loktiener. Bij de lokfiets wordt door de politie een hulpmiddel gebruikt. Tot op zekere hoogte is dit toegestaan. Bij een loktiener zet de politie echter personen in. Deze inzet vertoont raakvlakken met de in het wetboek van strafvordering vastgelegde pseudo-koop door burgers, waarbij een burger in opdracht van de officier van justitie goederen afneemt van een verdachte. De wet kent strenge voorwaarden voor deze inzet van burgers. Er moet sprake zijn van een concrete verdachte. Daarnaast is dit slechts mogelijke bij – kort gezegd - zeer ernstige misdrijven. De verkoop van drank aan jong minderjarigen valt daar, hoe laakbaar die verkoop ook moge zijn, niet onder. De inzet van burgers voor controledoeleinden is niet wettelijk geregeld en om die reden niet toegestaan.
Creativiteit van het kabinet valt in het algemeen te prijzen, maar zonder wettelijke basis zal de loktiener wat ons niet mogen worden ingezet!.
Mr. Tjalling van der Goot,
namens Anker & Anker Strafrechtadvocaten.
